StoryEditor

Jak prawidłowo przeprowadzić desykację naci w ziemniakach

27.09.2021., 00:00h
stdClass Object ( [id] => 2350412 [title] => Jak prawidłowo przeprowadzić desykację naci w ziemniakach [alias] => jak-prawidlowo-przeprowadzic-desykacje-naci-w-ziemniakach [catid] => 3192 [published] => 1 [introtext] => [fulltext] =>

Co wpływa na skuteczność desykacji w ziemniakach?

O skuteczności desykacji decyduje szereg czynników, np. warunki pogodowe, w tym ilość opadów, faza rozwojowa ziemniaka, stan plantacji (rośliny muszą być w turgorze) oraz kierunek produkcji. Na plantacjach ziemniaka jadalnego i przeznaczonego do przetwórstwa – zabieg niszczenia naci powinien być przeprowadzony na 2–3 tygodnie przed planowanym terminem zbioru, co jest ściśle związane z długością okresu wegetacji uprawianych odmian. W praktyce desykację przeprowadza się w momencie początku fizjologicznego starzenia się roślin.

Na plantacjach nasiennych ziemniaków desykacja poprawia zdrowotność bulw

Głównym celem zabiegu desykacji jest podniesienie zdrowotności bulw potomnych (materiał sadzeniakowy), z tego względu przeprowadza się ją jeszcze w pełni wegetacji i dlatego zabieg ten nazywany jest tu wczesnym niszczeniem naci. Podstawowym celem wczesnego niszczenia naci w uprawach nasiennych jest uniemożliwienie transportu z sokiem roślinnym z naci do bulw infekcji chorobami wirusowymi. Zahamowanie wegetacji ma na celu także zwiększenie udziału w plonie frakcji sadzeniakowej. Istotne znaczenie w momencie wykonywania zabiegu ma dojrzałość skórki, która nie powinna się złuszczać podczas jej pocierania palcem, ma to decydujący wpływ na jakość przechowywanych sadzeniaków.

Termin przeprowadzenia tego zabiegu jest ściśle związany z tzw. szczytowym lotem mszyc, które są wektorami chorób wirusowych. Najczęściej – przypada on na 2. dekadę lipca. Optymalny termin wczesnego niszczenia naci na plantacjach nasiennych przypada na koniec lipca – początek sierpnia, czyli na 14–20 dni po szczytowym locie mszyc.

Kiedy wykonać desykację w ziemniakach?

Zabieg wczesnego niszczenia naci, w zależności od grupy wczesności odmian powinien być przeprowadzony:

w uprawie odmian wczesnych – od 3. dekady lipca do 1. dekady sierpnia (ok. 60 dni od pełni wschodów);
w uprawie odmian średnio wczesnych – od 1. do 2. dekady sierpnia (ok. 70 dni od pełni wschodów);
w uprawie odmian późnych – do końca sierpnia (ok. 80 dni od pełni wschodów).

Bardzo ważne jest, by nie dopuścić do odrastania naci, gdyż może to powodować wtórne infekcje wirusowe.

Metody desykacji 

Desykację można przeprowadzić za pomocą trzech metod, które różnią się techniką ich wykonania i tempem zasychania naci.

Metoda mechaniczna

Jest to najprostsza, najtańsza i jednocześnie najbardziej zawodna metoda. Stosowana jest najczęściej na małych areałach lub w przydomowych plantacjach oraz w uprawach ekologicznych. Polega ona na rozbiciu i rozdrobnieniu części nadziemnej roślin ziemniaka 2- lub 4-rzędowym rozbijaczem bijakowym, montowanym na ciągniku, przystosowanym do konkretnej rozstawy międzyrzędzi. O skuteczności tej metody decyduje prawidłowe wyprofilowanie redlin. Kolejną jej wadą jest niedokładne rozbicie łęcin, głównie tych wybujałych lub bardziej wyrośniętych. Dodatkowo nie zawsze zostają zniszczone chwasty i bardzo często po intensywnych opadach dochodzi do powstawania odrostów, co zwiększa prawdopodobieństwo infekcji wirusowych i grzybowych. Nie jest polecana do desykacji plantacji nasiennych ziemniaka.

Metoda chemiczna

Jest to najpowszechniej stosowana metoda, która polega na zastosowaniu środków ochrony roślin, nazywanych desykantami. Przed przystąpieniem do tego zabiegu należy pamiętać o przestrzeganiu kilku zasad. Podstawowe zalecenie mówi o tym, że desykanty należy stosować tylko na rośliny znajdujące się w turgorze, nigdy na zwiędłe i na mokre. Gleba nie powinna być spękana, a bulwy nie powinny znajdować się na jej powierzchni, gdyż na skutek kontaktu z desykantem może dojść do ich deformacji, a nawet wad miąższu, co stanowi przyczynę dyskwalifikacji surowca do przetwórstwa na frytki i chipsy. Po przeprowadzeniu desykacji – zbiór powinien odbyć się nie później niż po upływie trzech tygodni, by nie doszło do odrastania naci oraz porażenia bulw rizoktoniozą. W rejestrze środków ochrony roślin są (jeszcze) trzy substancje aktywne, zalecane do desykacji naci ziemniaczanej.

W przypadku bardzo silnego zachwaszczenia wtórnego należy zastosować wyższą z zalecanych dawek desykantów. Wieloletnie badania potwierdzają, że najbardziej uciążliwe gatunki chwastów (fiołek polny, gwiazdnica pospolita, komosa biała, maruna bezwonna, przetacznik perski, rdestówka powojowata) są skutecznie eliminowane poprzez zastosowanie desykantów. Wschody nowych chwastów obserwowano dopiero po upływie około 21 dni od aplikacji desykantów. Zawsze, podobnie jak w przypadku innych środków ochrony roślin, należy przestrzegać zaleceń zawartych w etykiecie-instrukcji ich stosowania. Na skuteczność działania ma wpływ podobnie jak i innych środków ochrony roślin – sprawność sprzętu, którym wykonuje się oprysk, a w szczególności pompy opryskiwacza i rozpylaczy. Wszystkie desykanty na plantacjach towarowych powinny być zastosowane najpóźniej na 14–21 dni przed planowanym zbiorem.

Desykacja na zarazę

Desykacja uznawana jest bardzo często za ostatni zabieg przeciwko zarazie ziemniaka (zaraza bulw). Porażone bulwy gniją w czasie przechowywania, a ponadto są wtórnie atakowane przez inne patogeny bakteryjne i grzybowe (najczęściej wywołujące mokrą zgniliznę lub tzw. zgnilizny mieszane), zwiększając straty. W celu zminimalizowania porażenia bulw zarodnikami pływkowymi Phytophthora infestans (sprawcy choroby), które spływają z wcześniej porażonych łodyg i liści – do zabiegu desykantem należy dodać fungicyd. Wykaz substancji aktywnych fungicydów rekomendowanych do ochrony bulw przed zarazą ziemniaka na bulwach można odnaleźć na stronie internetowej www.euroblight.net.

Zabiegi łącznego stosowania desykantu z fungicydem zaleca się wykonać zwłaszcza w latach o wysokiej presji infekcyjnej i na plantacjach, z których uzyskany plon przeznaczony jest do długotrwałego przechowywania.

Metoda mechaniczno-chemiczna

Jest to połączenie zabiegu mechanicznego z zastosowaniem desykantu. Jest to najmniej zawodny i najskuteczniejszy sposób ograniczania porażenia bulw wirusem PVY i liściozwoju. Jest szczególnie polecana na plantacjach nasiennych oraz na odmianach o bujnej naci i dużym zachwaszczeniu wtórnym, gdzie zapewnia najlepszą penetrację przez desykant. W pierwszej kolejności w sposób mechaniczny rozbija się nać (tak jak w metodzie mechanicznej), a następnie na pozostałe części łodyg aplikuje się desykant. Należy jednak pozostawić łodygi długości około 20 cm. Aplikacja desykantu powinna być przeprowadzona w ciągu 24 (maksymalnie 48) godzin po ścięciu naci, w dawce obniżonej o 50%. Mimo wielu zalet tej metody, niewątpliwą wadą mogą być koszty jej wykonania (liczba przejazdów ciągnika zwiększa koszty paliwa na rozbicie łęcin oraz ich oprysk) i cena desykantów. Należy również pamiętać, by nie popełnić następujących błędów:

zbyt nisko ustawione bijaki mogą uszkadzać wierzchnią warstwę gleby oraz bulwy,
zbyt niskie przycięcie naci – podwyższa, nawet 3-krotnie jej odrost.

W latach mokrych nie zaleca się rozbijania naci, gdyż istnieje ryzyko infekcji bulw sprawcą czarnej nóżki, która nie została wyeliminowana podczas selekcji negatywnej.

Glifosat

W dalszym ciągu można usłyszeć informacje o wykorzystywaniu do desykacji herbicydów zawierających glifosat (Roundup i in.), które są dużo tańsze od desykantów. Efekt ich stosowania najczęściej jest gorszy w porównaniu z desykantami, a dodatkowo obserwowano zmniejszenie plonowania, a sadzeniaki wytwarzały kiełki o nienaturalnym wzroście i rozwoju, na skutek czego wschody były niższe nawet o 30%, a w niektórych przypadkach notowano całkowite braki wschodów. Na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1313 z 1 sierpnia 2016 r., zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do warunków zatwierdzenia substancji czynnej glifosat, substancja aktywna – glifosat uzyskała pozwolenie wyłącznie na stosowanie w charakterze środka chwastobójczego. 

dr inż. Janusz Urbanowicz IHAR – PIB, oddział w Boninie

fot. Urbanowicz

[video] => [gallery] => [extra_fields] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id] => 1 [name] => Subtitle [value] =>

Na plantacjach towarowych, gdzie prowadzi się intensywne nawożenie oraz deszczowanie, dochodzi do bujnego rozrostu naci, zwłaszcza w uprawie odmian o dłuższym okresie wegetacji (średnio późne i późne). Przy okazji zniszczeniu ulegają gatunki chwastów o silnie rozwiniętych, prawie zdrewniałych łodygach. Desykacja jest zatem zabiegiem, który przygotowuje plantację do zbioru, przyspiesza dojrzewanie bulw i ułatwia oddzielanie bulw od stolonów. Dodatkowo minimalizuje liczbę uszkodzeń mechanicznych bulw w czasie zbioru, a także zabezpiecza bulwy przed infekcjami zarazą ziemniaka.

[type] => textarea [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 1 [alias] => Subtitle ) [3] => stdClass Object ( [id] => 61 [name] => Contains Infographic [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 4 [alias] => contains_infographic ) [4] => stdClass Object ( [id] => 62 [name] => Without ads [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 5 [alias] => Withoutads ) [5] => stdClass Object ( [id] => 63 [name] => Photo gallery [value] => ON [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 6 [alias] => Photo_gallery ) [6] => stdClass Object ( [id] => 64 [name] => Promo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 7 [alias] => promo ) [8] => stdClass Object ( [id] => 67 [name] => Contains video [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 9 [alias] => contains_video ) [9] => stdClass Object ( [id] => 68 [name] => Premium content [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 10 [alias] => premium_content ) [10] => stdClass Object ( [id] => 69 [name] => Exclude comments [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 11 [alias] => exclude_comments ) [11] => stdClass Object ( [id] => 70 [name] => Open link in new window [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 12 [alias] => open_link_in_new_window ) [12] => stdClass Object ( [id] => 71 [name] => Horizontal crop of the main photo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 13 [alias] => horizontal_crop_of_the_main_photo ) [13] => stdClass Object ( [id] => 73 [name] => No-index [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 15 [alias] => no_index ) [14] => stdClass Object ( [id] => 74 [name] => No-cache [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 16 [alias] => no_cache ) [15] => stdClass Object ( [id] => 77 [name] => Don't show on the front page [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 17 [alias] => dont_show_on_the_front_page ) [16] => stdClass Object ( [id] => 78 [name] => Related on bottom [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 18 [alias] => related_on_bottom ) [17] => stdClass Object ( [id] => 79 [name] => Live button [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 19 [alias] => live_button ) [26] => stdClass Object ( [id] => 87 [name] => Instant articles [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 28 [alias] => instant_articles ) [27] => stdClass Object ( [id] => 89 [name] => Photo gallery item black [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 29 [alias] => photo_gallery_item_black ) [28] => stdClass Object ( [id] => 90 [name] => Photo gallery item white [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 30 [alias] => photo_gallery_item_white ) [29] => stdClass Object ( [id] => 91 [name] => Instant articles JL [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 31 [alias] => instant_articles_jl ) [30] => stdClass Object ( [id] => 95 [name] => Required views [value] => 0 [type] => textfield [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 32 [alias] => required_views ) [31] => stdClass Object ( [id] => 96 [name] => Upscore PR [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 33 [alias] => upscore_pr ) [32] => stdClass Object ( [id] => 97 [name] => Native [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 34 [alias] => Native ) [33] => stdClass Object ( [id] => 99 [name] => Paid article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 36 [alias] => paid_article ) [34] => stdClass Object ( [id] => 101 [name] => Gallery as Article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 38 [alias] => gallery_type ) [35] => stdClass Object ( [id] => 102 [name] => Article as Gallery [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 39 [alias] => article_as_gallery ) ) [extra_fields_search] =>

Na plantacjach towarowych, gdzie prowadzi się intensywne nawożenie oraz deszczowanie, dochodzi do bujnego rozrostu naci, zwłaszcza w uprawie odmian o dłuższym okresie wegetacji (średnio późne i późne). Przy okazji zniszczeniu ulegają gatunki chwastów o silnie rozwiniętych, prawie zdrewniałych łodygach. Desykacja jest zatem zabiegiem, który przygotowuje plantację do zbioru, przyspiesza dojrzewanie bulw i ułatwia oddzielanie bulw od stolonów. Dodatkowo minimalizuje liczbę uszkodzeń mechanicznych bulw w czasie zbioru, a także zabezpiecza bulwy przed infekcjami zarazą ziemniaka.

2 0 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 [created] => 2021-09-27 12:21:06 [created_by] => 50035 [created_by_alias] => [checked_out] => 0 [checked_out_time] => 0000-00-00 00:00:00 [modified] => 2021-09-26 22:00:00 [modified_by] => 50035 [publish_up] => 2021-09-26 22:00:00 [publish_down] => 0000-00-00 00:00:00 [trash] => 0 [access] => 1 [ordering] => 0 [featured] => 0 [featured_ordering] => 0 [image_caption] => [image_credits] => [video_caption] => [video_credits] => [hits] => 0 [params] => Joomla\Registry\Registry Object ( [data:protected] => stdClass Object ( [enable_css] => 0 [jQueryHandling] => 1.8remote [backendJQueryHandling] => remote [userName] => 1 [userImage] => 1 [userDescription] => 1 [userURL] => 1 [userEmail] => 0 [userFeedLink] => 1 [userFeedIcon] => 1 [userItemCount] => 20 [userItemCountOverride] => stdClass Object ( [userItemCountOverride0] => stdClass Object ( [userItemCountMenutype] => profi [userItemCountMenutypeCount] => 12 ) [userItemCountOverride1] => stdClass Object ( [userItemCountMenutype] => tpr [userItemCountMenutypeCount] => 22 ) ) [userItemOrdering] => publishUp [userItemTitle] => 1 [userItemTitleLinked] => 1 [userItemDateCreated] => 1 [userItemImage] => 1 [userItemIntroText] => 1 [userItemCategory] => 1 [userItemTags] => 1 [userItemCommentsAnchor] => 1 [userItemReadMore] => 1 [userItemOCMPlugins] => 1 [authorsListLimit] => 150 [tagItemCount] => 100 [tagItemCountOverride] => stdClass Object ( [tagItemCountOverride0] => stdClass Object ( [tagItemCountMenutype] => profi [tagItemCountMenutypeCount] => 12 ) [tagItemCountOverride1] => stdClass Object ( [tagItemCountMenutype] => tpr [tagItemCountMenutypeCount] => 22 ) ) [tagItemTitle] => 1 [tagItemTitleLinked] => 1 [tagItemDateCreated] => 1 [tagItemImage] => 1 [tagItemIntroText] => 1 [tagItemCategory] => 1 [tagItemReadMore] => 1 [tagItemExtraFields] => 1 [tagOrdering] => publishUp [tagFeedLink] => 0 [tagFeedIcon] => 0 [genericItemCount] => 10 [genericItemTitle] => 1 [genericItemTitleLinked] => 1 [genericItemDateCreated] => 1 [genericItemImage] => 1 [genericItemIntroText] => 1 [genericItemCategory] => 1 [genericItemReadMore] => 1 [genericItemExtraFields] => 1 [genericFeedLink] => 1 [genericFeedIcon] => 1 [instantArticlesLimit] => 100 [instantArticlesExtraField] => [instantArticlesExtraFieldON] => [instantArticlesCategoriesChildren] => 1 [instantArticlesTitle] => Instant Articles [instantArticlesDescription] => Instant Articles [upscorePRLimit] => 100 [upscoreThumbPrefix] => [upscoreThumbSuffix] => [upscorePRExtraField] => [upscorePRExtraFieldON] => [mainTagCategories] => Array ( [0] => 2994 [1] => 2986 [2] => 3084 [3] => 3124 [4] => 3149 [5] => 3239 ) [relatedItemsCategories] => Array ( [0] => 2994 [1] => 2986 [2] => 3084 [3] => 3124 [4] => 3149 [5] => 3239 ) [relatedItemsCategoriesChildren] => 1 [relatedItemsMenuitems] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitems0] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) [relatedItemsMenuitems1] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) [relatedItemsMenuitems2] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) [relatedItemsMenuitems3] => stdClass Object ( [relatedItemsMenuitem] => ) ) [mobileJsonCustomHomepage] => 1 [mobileJsonMultiAuthors] => 0 [mobileJsonAuthorImage] => 0 [mobileJsonIncludePositionData] => 0 [mobileJsonQuoteModule] => 0 [mobileJsonWeatherModule] => 0 [mobileJsonMostPopularModule] => 0 [mobileJsonMostPopularCategoriesModule] => 0 [mobileJsonLimit] => 200 [mobileJsonObituary] => 0 [mobileApiCommentsAlias] => [mobileApiCommentsTitle] => [mobileApiImagePrefix] => [mobileApiImageSuffix] => [mobileApiImagePath] => [mobileApiArchiveImagePath] => [mobileApiCustomArticle] => 1 [mobileApi2Enabled] => 0 [mobileApi2UserAgent] => [mobileApi2AuthUser] => [mobileApi2AuthPassword] => [mobileApi2ImagePrefix] => [mobileApi2ImageSuffix] => [mobileApi2DefaultAuthorImage] => [mobileApi2RelatedPlaceholder] => Array ( ) [mobileApi2TagLimit] => 10 [mobileApi2TagOrdering] => [mobileApi2TagCategories] => Array ( ) [mobileApi2TagsSearchLimit] => 10 [mainFeedCategories] => Array ( [0] => 2994 [1] => 3002 ) [addFeedToEndOfUrl] => 1 [feedLimit] => 50 [mostPopularFeedLimit] => 10 [feedItemImage] => 1 [feedImgSize] => S [feedItemIntroText] => 1 [feedTextWordLimit] => [feedItemFullText] => 1 [feedTextCharacterLimit] => 300 [feedItemSubtitle] => 1 [feedItemAuthor] => 1 [feedTtl] => [feedDescription] => [feedItemTags] => 0 [feedItemVideo] => 0 [feedItemGallery] => 0 [feedItemAttachments] => 0 [feedBogusEmail] => [allarticlesLimit] => 10 [allarticlesOrdering] => [feedByDateEnabled] => 0 [feedByDateFeedLimit] => 200 [feedByDateTitle] => [feedByDateDescription] => [feedByDateOrdering] => publishUp [introTextCleanup] => 0 [introTextCleanupExcludeTags] => [introTextCleanupTagAttr] => [fullTextCleanup] => 0 [fullTextCleanupExcludeTags] => [fullTextCleanupTagAttr] => [xssFiltering] => 0 [linkPopupWidth] => 900 [linkPopupHeight] => 600 [delete_images_when_article_trashed] => 0 [delete_image_api_endpoint] => [imagesQuality] => 100 [itemImageXS] => 100 [itemImageS] => 200 [itemImageM] => 400 [itemImageL] => 600 [itemImageXL] => 900 [itemImageGeneric] => 300 [catImageWidth] => 1680 [catImageDefault] => 1 [userImageWidth] => 160 [userImageDefault] => 1 [commenterImgWidth] => 48 [onlineImageEditor] => sumopaint [imageTimestamp] => 0 [imageMemoryLimit] => [socialButtonCode] => [twitterUsername] => [facebookMetatags] => 1 [previewBeforepublishingFacebookMetatags] => 0 [facebookImage] => Large [ios_app_store_id] => [ios_app_name] => [comments] => 0 [commentsOrdering] => DESC [commentsLimit] => 10 [commentsFormPosition] => below [commentsPublishing] => 0 [commentsReporting] => 2 [commentsReportRecipient] => [inlineCommentsModeration] => 0 [gravatar] => 0 [antispam] => 0 [recaptchaForRegistered] => 1 [akismetForRegistered] => 1 [commentsFormNotes] => 1 [commentsFormNotesText] => [frontendEditing] => 1 [showImageTab] => 1 [showImageGalleryTab] => 1 [showVideoTab] => 1 [showExtraFieldsTab] => 1 [showAttachmentsTab] => 1 [showOCMPlugins] => 1 [sideBarDisplayFrontend] => 0 [staticURL] => https://static.halowies.pl [siteURL] => https://halowies.pl [sseHost] => [photoGalleryExtraField] => 63 [photoGalleryExtraFieldON] => 2 [videoGalleryExtraField] => 67 [videoGalleryExtraFieldON] => 2 [getRelatedGalleries] => 0 [alwaysRenderTemplate] => 0 [gaEmail] => [mergeEditors] => 0 [sideBarDisplay] => 1 [attachmentsFolder] => [hideImportButton] => 1 [googleSearch] => 0 [googleSearchContainer] => ocmGoogleSearchContainer [OCMUserProfile] => 1 [OCMUserGroup] => 1 [redirect] => 101 [adminSearch] => simple [cookieDomain] => [gatherStatistics] => 0 [article_preview_ocm_category_id] => [clean_brand_prefix] => 0 [taggingSystem] => 1 [lockTags] => 0 [showTagFilter] => 0 [ocmTagNorm] => 0 [ocmTagNormCase] => lower [ocmTagNormAdditionalReplacements] => [recaptcha_public_key] => 6LeqUiYUAAAAAI8h2AkxEti40Bh5iSaHH0dUe8RG [recaptcha_private_key] => 6LeqUiYUAAAAAABvcvBlIXQ8lr9jtjyvJnjeCmg4 [recaptcha_theme] => clean [recaptchaV2] => 1 [recaptchaOnRegistration] => 0 [akismetApiKey] => [stopForumSpam] => 0 [stopForumSpamApiKey] => [showItemsCounterAdmin] => 1 [showChildCatItems] => 1 [disableCompactOrdering] => 0 [metaDescLimit] => 150 [enforceSEFReplacements] => 0 [SEFReplacements] => À|A, Á|A, Â|A, Ã|A, Ä|A, Å|A, à|a, á|a, â|a, ã|a, ä|a, å|a, Ā|A, ā|a, Ă|A, ă|a, Ą|A, ą|a, Ç|C, ç|c, Ć|C, ć|c, Ĉ|C, ĉ|c, Ċ|C, ċ|c, Č|C, č|c, Ð|D, ð|d, Ď|D, ď|d, Đ|D, đ|d, È|E, É|E, Ê|E, Ë|E, è|e, é|e, ê|e, ë|e, Ē|E, ē|e, Ĕ|E, ĕ|e, Ė|E, ė|e, Ę|E, ę|e, Ě|E, ě|e, Ĝ|G, ĝ|g, Ğ|G, ğ|g, Ġ|G, ġ|g, Ģ|G, ģ|g, Ĥ|H, ĥ|h, Ħ|H, ħ|h, Ì|I, Í|I, Î|I, Ï|I, ì|i, í|i, î|i, ï|i, Ĩ|I, ĩ|i, Ī|I, ī|i, Ĭ|I, ĭ|i, Į|I, į|i, İ|I, ı|i, Ĵ|J, ĵ|j, Ķ|K, ķ|k, ĸ|k, Ĺ|L, ĺ|l, Ļ|L, ļ|l, Ľ|L, ľ|l, Ŀ|L, ŀ|l, Ł|L, ł|l, Ñ|N, ñ|n, Ń|N, ń|n, Ņ|N, ņ|n, Ň|N, ň|n, ʼn|n, Ŋ|N, ŋ|n, Ò|O, Ó|O, Ô|O, Õ|O, Ö|O, Ø|O, ò|o, ó|o, ô|o, õ|o, ö|o, ø|o, Ō|O, ō|o, Ŏ|O, ŏ|o, Ő|O, ő|o, Ŕ|R, ŕ|r, Ŗ|R, ŗ|r, Ř|R, ř|r, Ś|S, ś|s, Ŝ|S, ŝ|s, Ş|S, ş|s, Š|S, š|s, ſ|s, Ţ|T, ţ|t, Ť|T, ť|t, Ŧ|T, ŧ|t, Ù|U, Ú|U, Û|U, Ü|U, ù|u, ú|u, û|u, ü|u, Ũ|U, ũ|u, Ū|U, ū|u, Ŭ|U, ŭ|u, Ů|U, ů|u, Ű|U, ű|u, Ų|U, ų|u, Ŵ|W, ŵ|w, Ý|Y, ý|y, ÿ|y, Ŷ|Y, ŷ|y, Ÿ|Y, Ź|Z, ź|z, Ż|Z, ż|z, Ž|Z, ž|z, α|a, β|b, γ|g, δ|d, ε|e, ζ|z, η|h, θ|th, ι|i, κ|k, λ|l, μ|m, ν|n, ξ|x, ο|o, π|p, ρ|r, σ|s, τ|t, υ|y, φ|f, χ|ch, ψ|ps, ω|w, Α|A, Β|B, Γ|G, Δ|D, Ε|E, Ζ|Z, Η|H, Θ|Th, Ι|I, Κ|K, Λ|L, Μ|M, Ξ|X, Ο|O, Π|P, Ρ|R, Σ|S, Τ|T, Υ|Y, Φ|F, Χ|Ch, Ψ|Ps, Ω|W, ά|a, έ|e, ή|h, ί|i, ό|o, ύ|y, ώ|w, Ά|A, Έ|E, Ή|H, Ί|I, Ό|O, Ύ|Y, Ώ|W, ϊ|i, ΐ|i, ϋ|y, ς|s, А|A, Ӑ|A, Ӓ|A, Ә|E, Ӛ|E, Ӕ|E, Б|B, В|V, Г|G, Ґ|G, Ѓ|G, Ғ|G, Ӷ|G, y|Y, Д|D, Е|E, Ѐ|E, Ё|YO, Ӗ|E, Ҽ|E, Ҿ|E, Є|YE, Ж|ZH, Ӂ|DZH, Җ|ZH, Ӝ|DZH, З|Z, Ҙ|Z, Ӟ|DZ, Ӡ|DZ, Ѕ|DZ, И|I, Ѝ|I, Ӥ|I, Ӣ|I, І|I, Ї|JI, Ӏ|I, Й|Y, Ҋ|Y, Ј|J, К|K, Қ|Q, Ҟ|Q, Ҡ|K, Ӄ|Q, Ҝ|K, Л|L, Ӆ|L, Љ|L, М|M, Ӎ|M, Н|N, Ӊ|N, Ң|N, Ӈ|N, Ҥ|N, Њ|N, О|O, Ӧ|O, Ө|O, Ӫ|O, Ҩ|O, П|P, Ҧ|PF, Р|P, Ҏ|P, С|S, Ҫ|S, Т|T, Ҭ|TH, Ћ|T, Ќ|K, У|U, Ў|U, Ӳ|U, Ӱ|U, Ӯ|U, Ү|U, Ұ|U, Ф|F, Х|H, Ҳ|H, Һ|H, Ц|TS, Ҵ|TS, Ч|CH, Ӵ|CH, Ҷ|CH, Ӌ|CH, Ҹ|CH, Џ|DZ, Ш|SH, Щ|SHT, Ъ|A, Ы|Y, Ӹ|Y, Ь|Y, Ҍ|Y, Э|E, Ӭ|E, Ю|YU, Я|YA, а|a, ӑ|a, ӓ|a, ә|e, ӛ|e, ӕ|e, б|b, в|v, г|g, ґ|g, ѓ|g, ғ|g, ӷ|g, y|y, д|d, е|e, ѐ|e, ё|yo, ӗ|e, ҽ|e, ҿ|e, є|ye, ж|zh, ӂ|dzh, җ|zh, ӝ|dzh, з|z, ҙ|z, ӟ|dz, ӡ|dz, ѕ|dz, и|i, ѝ|i, ӥ|i, ӣ|i, і|i, ї|ji, Ӏ|i, й|y, ҋ|y, ј|j, к|k, қ|q, ҟ|q, ҡ|k, ӄ|q, ҝ|k, л|l, ӆ|l, љ|l, м|m, ӎ|m, н|n, ӊ|n, ң|n, ӈ|n, ҥ|n, њ|n, о|o, ӧ|o, ө|o, ӫ|o, ҩ|o, п|p, ҧ|pf, р|p, ҏ|p, с|s, ҫ|s, т|t, ҭ|th, ћ|t, ќ|k, у|u, ў|u, ӳ|u, ӱ|u, ӯ|u, ү|u, ұ|u, ф|f, х|h, ҳ|h, һ|h, ц|ts, ҵ|ts, ч|ch, ӵ|ch, ҷ|ch, ӌ|ch, ҹ|ch, џ|dz, ш|sh, щ|sht, ъ|a, ы|y, ӹ|y, ь|y, ҍ|y, э|e, ӭ|e, ю|yu, я|ya [ocmSef] => 0 [ocmSefLabelCat] => content [ocmSefLabelTag] => tag [ocmSefLabelUser] => author [ocmSefLabelSearch] => search [ocmSefLabelDate] => date [ocmSefLabelItem] => 0 [ocmSefLabelItemCustomPrefix] => [ocmSefInsertItemId] => 1 [ocmSefItemIdTitleAliasSep] => dash [ocmSefUseItemTitleAlias] => 1 [ocmSefInsertCatId] => 1 [ocmSefCatIdTitleAliasSep] => dash [ocmSefUseCatTitleAlias] => 1 [emptyModulePosition] => [emptyModuleTemplate] => [emptyModules] => Array ( ) [searchMinimalId] => 20 [show_page_heading] => [categories] => Array ( [0] => 3192 ) [exclude_from_group_by_subcategories] => 0 [getCategoryIdFromPath] => 0 [theme] => default [menu_text] => 1 [menu_show] => 0 [secure] => 0 [obituaries_portal] => 0 [page_title] => Ochrona [page_description] => SiteMeta Description [page_rights] => [robots] => [inheritFrom] => 0 [num_leading_items] => 2 [num_leading_columns] => 1 [leadingImgSize] => Large [num_primary_items] => 4 [num_primary_columns] => 2 [primaryImgSize] => Medium [num_secondary_items] => 4 [num_secondary_columns] => 1 [secondaryImgSize] => Small [num_links] => 4 [num_links_columns] => 1 [linksImgSize] => XSmall [catCatalogMode] => 0 [catFeaturedItems] => 1 [catPagination] => 2 [catPaginationResults] => 1 [catTitle] => 1 [catTitleItemCounter] => 1 [catDescription] => 1 [catImage] => 1 [catFeedLink] => 1 [catFeedIcon] => 1 [subCategories] => 1 [subCatColumns] => 2 [subCatTitle] => 1 [subCatTitleItemCounter] => 1 [subCatDescription] => 1 [subCatImage] => 1 [catItemTitle] => 1 [catItemTitleLinked] => 1 [catItemFeaturedNotice] => 0 [catItemAuthor] => 1 [catItemDateCreated] => 1 [catItemRating] => 0 [catItemImage] => 1 [catItemIntroText] => 1 [catItemExtraFields] => 0 [catItemHits] => 0 [catItemCategory] => 1 [catItemTags] => 1 [catItemAttachments] => 0 [catItemAttachmentsCounter] => 0 [catItemVideo] => 0 [catItemVideoAutoPlay] => 0 [catItemImageGallery] => 0 [catItemDateModified] => 0 [catItemReadMore] => 1 [catItemCommentsAnchor] => 1 [catItemOCMPlugins] => 1 [itemDateCreated] => 1 [itemTitle] => 1 [itemFeaturedNotice] => 1 [itemAuthor] => 1 [itemFontResizer] => 1 [itemPrintButton] => 1 [itemEmailButton] => 1 [itemSocialButton] => 1 [itemVideoAnchor] => 1 [itemImageGalleryAnchor] => 1 [itemCommentsAnchor] => 1 [itemRating] => 1 [itemImage] => 1 [itemImgSize] => Large [itemImageMainCaption] => 1 [itemImageMainCredits] => 1 [itemIntroText] => 1 [itemFullText] => 1 [itemExtraFields] => 1 [itemDateModified] => 1 [itemHits] => 1 [itemCategory] => 1 [itemTags] => 1 [itemAttachments] => 1 [itemAttachmentsCounter] => 1 [itemVideo] => 1 [itemVideoAutoPlay] => 0 [itemVideoCaption] => 1 [itemVideoCredits] => 1 [itemImageGallery] => 1 [itemNavigation] => 1 [itemComments] => 1 [itemTwitterButton] => 1 [itemFacebookButton] => 1 [itemGooglePlusOneButton] => 1 [itemAuthorBlock] => 1 [itemAuthorImage] => 1 [itemAuthorDescription] => 1 [itemAuthorURL] => 1 [itemAuthorEmail] => 0 [itemAuthorLatest] => 1 [itemAuthorLatestLimit] => 5 [itemRelated] => 1 [itemRelatedLimit] => 5 [itemRelatedTitle] => 1 [itemRelatedCategory] => 0 [itemRelatedImageSize] => 0 [itemRelatedIntrotext] => 0 [itemRelatedFulltext] => 0 [itemRelatedAuthor] => 0 [itemRelatedMedia] => 0 [itemRelatedImageGallery] => 0 [itemOCMPlugins] => 1 [recaptcha] => ) [initialized:protected] => 1 [separator] => . ) [metadesc] => [metadata] => robots= author= [metakey] => [plugins] => {"incptvocmimagegalleryIGParameters":"default","incptvocmimagegalleryocmIGposition":"OcmAfterDisplayContent","incptvocmimagegalleryocmIGtheme":"CameraSlideshow","incptvocmimagegalleryImages":["\/images\/2021\/09\/27\/203107.webp","\/images\/2021\/09\/27\/203108.webp","\/images\/2021\/09\/27\/203109.webp","\/images\/2021\/09\/27\/203110.webp","\/images\/2021\/09\/27\/203111.webp","\/images\/2021\/09\/27\/203112.webp"],"incptvocmimagegalleryImageTitles":["","","","","",""],"incptvocmimagegalleryImageDescriptions":["","","","","",""],"incptvocmimagegalleryImageFocus":["50:50","50:50","50:50","50:50","50:50","50:50"],"incptvocmimagegalleryImageDimensions":[{"size0":"1278x743","k_203107_1280.webp":"1280x1280","k_203107_1024.webp":"1024x1024","k_203107_640.webp":"640x640","k_203107_480.webp":"480x480","k_203107_340.webp":"340x340","k_203107_220.webp":"220x220","o_203107_1280.webp":"1280x744","o_203107_1024.webp":"1024x595","o_203107_640.webp":"640x372","o_203107_480.webp":"480x279","o_203107_340.webp":"340x197","o_203107_220.webp":"220x127","h_203107_1280.webp":"1280x845","h_203107_1024.webp":"1024x676","h_203107_640.webp":"640x422","h_203107_480.webp":"480x317","h_203107_340.webp":"340x224","h_203107_220.webp":"220x145","p_203107_1280.webp":"1280x1600","p_203107_1024.webp":"1024x1280","p_203107_640.webp":"640x800","p_203107_480.webp":"480x600","p_203107_340.webp":"340x425","p_203107_220.webp":"220x275"},{"size0":"1278x743","k_203108_1280.webp":"1280x1280","k_203108_1024.webp":"1024x1024","k_203108_640.webp":"640x640","k_203108_480.webp":"480x480","k_203108_340.webp":"340x340","k_203108_220.webp":"220x220","o_203108_1280.webp":"1280x744","o_203108_1024.webp":"1024x595","o_203108_640.webp":"640x372","o_203108_480.webp":"480x279","o_203108_340.webp":"340x197","o_203108_220.webp":"220x127","h_203108_1280.webp":"1280x845","h_203108_1024.webp":"1024x676","h_203108_640.webp":"640x422","h_203108_480.webp":"480x317","h_203108_340.webp":"340x224","h_203108_220.webp":"220x145","p_203108_1280.webp":"1280x1600","p_203108_1024.webp":"1024x1280","p_203108_640.webp":"640x800","p_203108_480.webp":"480x600","p_203108_340.webp":"340x425","p_203108_220.webp":"220x275"},{"size0":"1278x743","k_203109_1280.webp":"1280x1280","k_203109_1024.webp":"1024x1024","k_203109_640.webp":"640x640","k_203109_480.webp":"480x480","k_203109_340.webp":"340x340","k_203109_220.webp":"220x220","o_203109_1280.webp":"1280x744","o_203109_1024.webp":"1024x595","o_203109_640.webp":"640x372","o_203109_480.webp":"480x279","o_203109_340.webp":"340x197","o_203109_220.webp":"220x127","h_203109_1280.webp":"1280x845","h_203109_1024.webp":"1024x676","h_203109_640.webp":"640x422","h_203109_480.webp":"480x317","h_203109_340.webp":"340x224","h_203109_220.webp":"220x145","p_203109_1280.webp":"1280x1600","p_203109_1024.webp":"1024x1280","p_203109_640.webp":"640x800","p_203109_480.webp":"480x600","p_203109_340.webp":"340x425","p_203109_220.webp":"220x275"},{"size0":"1278x743","k_203110_1280.webp":"1280x1280","k_203110_1024.webp":"1024x1024","k_203110_640.webp":"640x640","k_203110_480.webp":"480x480","k_203110_340.webp":"340x340","k_203110_220.webp":"220x220","o_203110_1280.webp":"1280x744","o_203110_1024.webp":"1024x595","o_203110_640.webp":"640x372","o_203110_480.webp":"480x279","o_203110_340.webp":"340x197","o_203110_220.webp":"220x127","h_203110_1280.webp":"1280x845","h_203110_1024.webp":"1024x676","h_203110_640.webp":"640x422","h_203110_480.webp":"480x317","h_203110_340.webp":"340x224","h_203110_220.webp":"220x145","p_203110_1280.webp":"1280x1600","p_203110_1024.webp":"1024x1280","p_203110_640.webp":"640x800","p_203110_480.webp":"480x600","p_203110_340.webp":"340x425","p_203110_220.webp":"220x275"},{"size0":"1278x743","k_203111_1280.webp":"1280x1280","k_203111_1024.webp":"1024x1024","k_203111_640.webp":"640x640","k_203111_480.webp":"480x480","k_203111_340.webp":"340x340","k_203111_220.webp":"220x220","o_203111_1280.webp":"1280x744","o_203111_1024.webp":"1024x595","o_203111_640.webp":"640x372","o_203111_480.webp":"480x279","o_203111_340.webp":"340x197","o_203111_220.webp":"220x127","h_203111_1280.webp":"1280x845","h_203111_1024.webp":"1024x676","h_203111_640.webp":"640x422","h_203111_480.webp":"480x317","h_203111_340.webp":"340x224","h_203111_220.webp":"220x145","p_203111_1280.webp":"1280x1600","p_203111_1024.webp":"1024x1280","p_203111_640.webp":"640x800","p_203111_480.webp":"480x600","p_203111_340.webp":"340x425","p_203111_220.webp":"220x275"},{"size0":"1278x743","k_203112_1280.webp":"1280x1280","k_203112_1024.webp":"1024x1024","k_203112_640.webp":"640x640","k_203112_480.webp":"480x480","k_203112_340.webp":"340x340","k_203112_220.webp":"220x220","o_203112_1280.webp":"1280x744","o_203112_1024.webp":"1024x595","o_203112_640.webp":"640x372","o_203112_480.webp":"480x279","o_203112_340.webp":"340x197","o_203112_220.webp":"220x127","h_203112_1280.webp":"1280x845","h_203112_1024.webp":"1024x676","h_203112_640.webp":"640x422","h_203112_480.webp":"480x317","h_203112_340.webp":"340x224","h_203112_220.webp":"220x145","p_203112_1280.webp":"1280x1600","p_203112_1024.webp":"1024x1280","p_203112_640.webp":"640x800","p_203112_480.webp":"480x600","p_203112_340.webp":"340x425","p_203112_220.webp":"220x275"}]} [language] => * [multi_author] => 0 [type_id] => 99 [category] => TableOCMCategory Object ( [id] => 3192 [name] => Ochrona [alias] => ochrona [description] => [parent] => 3189 [extraFieldsGroup] => 9 [published] => 1 [image] => [access] => 1 [ordering] => 3 [params] => {"inheritFrom":"3149","catMetaDesc":"","catMetaKey":"","catMetaRobots":"","catMetaAuthor":"","theme":"","num_leading_items":"2","num_leading_columns":"1","leadingImgSize":"Large","num_primary_items":"4","num_primary_columns":"2","primaryImgSize":"Medium","num_secondary_items":"4","num_secondary_columns":"1","secondaryImgSize":"Small","num_links":"4","num_links_columns":"1","linksImgSize":"XSmall","catCatalogMode":"0","catFeaturedItems":"1","catOrdering":"","catPagination":"2","catPaginationResults":"1","catTitle":"1","catTitleItemCounter":"1","catDescription":"1","catImage":"1","catFeedLink":"1","catFeedIcon":"1","subCategories":"1","subCatColumns":"2","subCatOrdering":"","subCatTitle":"1","subCatTitleItemCounter":"1","subCatDescription":"1","subCatImage":"1","itemImageXS":"","itemImageS":"","itemImageM":"","itemImageL":"","itemImageXL":"","catItemTitle":"1","catItemTitleLinked":"1","catItemFeaturedNotice":"0","catItemAuthor":"1","catItemDateCreated":"1","catItemRating":"0","catItemImage":"1","catItemIntroText":"1","catItemIntroTextWordLimit":"","catItemExtraFields":"0","catItemHits":"0","catItemCategory":"1","catItemTags":"1","catItemAttachments":"0","catItemAttachmentsCounter":"0","catItemVideo":"0","catItemVideoWidth":"","catItemVideoHeight":"","catItemAudioWidth":"","catItemAudioHeight":"","catItemVideoAutoPlay":"0","catItemImageGallery":"0","catItemImageGalleryWidth":"","catItemImageGalleryHeight":"","catItemDateModified":"0","catItemReadMore":"1","catItemCommentsAnchor":"1","catItemOCMPlugins":"1","itemDateCreated":"1","itemTitle":"1","itemFeaturedNotice":"1","itemAuthor":"1","itemFontResizer":"1","itemPrintButton":"1","itemEmailButton":"1","itemSocialButton":"1","itemVideoAnchor":"1","itemImageGalleryAnchor":"1","itemCommentsAnchor":"1","itemRating":"1","itemImage":"1","itemImgSize":"Large","itemImageMainCaption":"1","itemImageMainCredits":"1","itemIntroText":"1","itemFullText":"1","itemExtraFields":"1","itemDateModified":"1","itemHits":"1","itemCategory":"1","itemTags":"1","itemAttachments":"1","itemAttachmentsCounter":"1","itemVideo":"1","itemVideoWidth":"","itemVideoHeight":"","itemAudioWidth":"","itemAudioHeight":"","itemVideoAutoPlay":"0","itemVideoCaption":"1","itemVideoCredits":"1","itemImageGallery":"1","itemImageGalleryWidth":"","itemImageGalleryHeight":"","itemNavigation":"1","itemComments":"1","itemTwitterButton":"1","itemFacebookButton":"1","itemGooglePlusOneButton":"1","itemAuthorBlock":"1","itemAuthorImage":"1","itemAuthorDescription":"1","itemAuthorURL":"1","itemAuthorEmail":"0","itemAuthorLatest":"1","itemAuthorLatestLimit":"5","itemRelated":"1","itemRelatedLimit":"5","itemRelatedTitle":"1","itemRelatedCategory":"0","itemRelatedImageSize":"0","itemRelatedIntrotext":"0","itemRelatedFulltext":"0","itemRelatedAuthor":"0","itemRelatedMedia":"0","itemRelatedImageGallery":"0","itemOCMPlugins":"1"} [trash] => 0 [plugins] => {"customparams_created":"2022-09-08 18:27:11","customparams_modified":"2022-09-08 18:27:11","customparams_videobg":"","customparams_countdown_module":"","customparams_search_template":""} [language] => * [container] => 0 [container_name] => [_tbl:protected] => #__ocm_categories [_tbl_key:protected] => id [_tbl_keys:protected] => Array ( [0] => id ) [_db:protected] => JDatabaseDriverMysqli_Exabyte Object ( [name] => mysqli [serverType] => mysql [connection:protected] => mysqli Object ( [affected_rows] => 0 [client_info] => mysqlnd 7.4.33 [client_version] => 70433 [connect_errno] => 0 [connect_error] => [errno] => 0 [error] => [error_list] => Array ( ) [field_count] => 18 [host_info] => 127.0.0.1 via TCP/IP [info] => [insert_id] => 0 [server_info] => 5.5.30 [server_version] => 50530 [sqlstate] => 00000 [protocol_version] => 10 [thread_id] => 8311347 [warning_count] => 0 ) [nameQuote:protected] => ` [nullDate:protected] => 0000-00-00 00:00:00 [_database:JDatabaseDriver:private] => elitaproductiondb [count:protected] => 138 [cursor:protected] => [debug:protected] => [limit:protected] => 0 [log:protected] => Array ( ) [timings:protected] => Array ( ) [callStacks:protected] => Array ( ) [offset:protected] => 0 [options:protected] => Array ( [driver] => mysqli_exabyte [host] => 127.0.0.1 [user] => proxy_elite [password] => BjsMs4XwzChb42b [database] => elitaproductiondb [prefix] => hn_ [select] => 1 [port] => 6033 [socket] => ) [sql:protected] => JDatabaseQueryMysqli Object ( [offset:protected] => 0 [limit:protected] => 0 [db:protected] => JDatabaseDriverMysqli_Exabyte Object *RECURSION* [sql:protected] => [type:protected] => select [element:protected] => [select:protected] => JDatabaseQueryElement Object ( [name:protected] => SELECT [elements:protected] => Array ( [0] => category.* [1] => IF(ISNULL(container.catid),false,true) AS container [2] => container.name AS container_name [3] => SEFURL_cr.menuItemID AS sefurl_belonging_menu_item ) [glue:protected] => , ) [delete:protected] => [update:protected] => [insert:protected] => [from:protected] => JDatabaseQueryElement Object ( [name:protected] => FROM [elements:protected] => Array ( [0] => `#__ocm_categories` AS `category` ) [glue:protected] => , ) [join:protected] => Array ( [0] => JDatabaseQueryElement Object ( [name:protected] => LEFT JOIN [elements:protected] => Array ( [0] => #__ocm_containers AS container ON category.id = container.catid ) [glue:protected] => , ) [1] => JDatabaseQueryElement Object ( [name:protected] => LEFT JOIN [elements:protected] => Array ( [0] => #__ocm_sefurl_category_menu_relation AS SEFURL_cr ON category.id = SEFURL_cr.categoryID ) [glue:protected] => , ) ) [set:protected] => [where:protected] => JDatabaseQueryElement Object ( [name:protected] => WHERE [elements:protected] => Array ( [0] => `category`.`id` = '0' ) [glue:protected] => AND ) [group:protected] => [having:protected] => [columns:protected] => [values:protected] => [order:protected] => [autoIncrementField:protected] => [call:protected] => [exec:protected] => [union:protected] => [unionAll:protected] => [selectRowNumber:protected] => ) [tablePrefix:protected] => hn_ [utf:protected] => 1 [utf8mb4:protected] => 1 [errorNum:protected] => 0 [errorMsg:protected] => [transactionDepth:protected] => 0 [disconnectHandlers:protected] => Array ( ) [ocmConfig] => Array ( ) ) [_trackAssets:protected] => [_rules:protected] => [_locked:protected] => [_autoincrement:protected] => 1 [_observers:protected] => JObserverUpdater Object ( [aliases:protected] => Array ( ) [observers:protected] => Array ( ) [doCallObservers:protected] => 1 ) [_columnAlias:protected] => Array ( ) [_jsonEncode:protected] => Array ( ) [_errors:protected] => Array ( ) [year_lookup] => 0 [link] => /wiom/articles/ochrona-roslin ) [additional_categories] => Array ( ) [link] => /wiom/articles/ochrona-roslin/jak-prawidlowo-przeprowadzic-desykacje-naci-w-ziemniakach-2350412 [printLink] => /wiom/articles/ochrona-roslin/jak-prawidlowo-przeprowadzic-desykacje-naci-w-ziemniakach-2350412?tmpl=component&print=1 [tags] => Array ( [0] => stdClass Object ( [id] => 48597 [name] => ziemniaki [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-04-27 10:12:06 [main_article_id] => 0 [alias] => ziemniaki [link] => /tag/ziemniaki ) [1] => stdClass Object ( [id] => 48599 [name] => uprawa ziemniaków [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-04-27 10:12:06 [main_article_id] => 0 [alias] => uprawa-ziemniakow [link] => /tag/uprawa-ziemniakow ) [2] => stdClass Object ( [id] => 72367 [name] => desykacja ziemniaka [published] => 1 [section] => [subsection] => [weight] => [created] => 2022-09-19 15:03:04 [main_article_id] => 0 [alias] => desykacja-ziemniaka [link] => /tag/desykacja-ziemniaka ) ) [imageXSmall] => [imageSmall] => [imageMedium] => [imageLarge] => [imageXLarge] => [extraFields] => stdClass Object ( [Subtitle] => stdClass Object ( [id] => 1 [name] => Subtitle [value] =>

Na plantacjach towarowych, gdzie prowadzi się intensywne nawożenie oraz deszczowanie, dochodzi do bujnego rozrostu naci, zwłaszcza w uprawie odmian o dłuższym okresie wegetacji (średnio późne i późne). Przy okazji zniszczeniu ulegają gatunki chwastów o silnie rozwiniętych, prawie zdrewniałych łodygach. Desykacja jest zatem zabiegiem, który przygotowuje plantację do zbioru, przyspiesza dojrzewanie bulw i ułatwia oddzielanie bulw od stolonów. Dodatkowo minimalizuje liczbę uszkodzeń mechanicznych bulw w czasie zbioru, a także zabezpiecza bulwy przed infekcjami zarazą ziemniaka.

[type] => textarea [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 1 [alias] => Subtitle ) [contains_infographic] => stdClass Object ( [id] => 61 [name] => Contains Infographic [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 4 [alias] => contains_infographic ) [Withoutads] => stdClass Object ( [id] => 62 [name] => Without ads [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 5 [alias] => Withoutads ) [Photo_gallery] => stdClass Object ( [id] => 63 [name] => Photo gallery [value] => ON [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 6 [alias] => Photo_gallery ) [promo] => stdClass Object ( [id] => 64 [name] => Promo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 7 [alias] => promo ) [contains_video] => stdClass Object ( [id] => 67 [name] => Contains video [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 9 [alias] => contains_video ) [premium_content] => stdClass Object ( [id] => 68 [name] => Premium content [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 10 [alias] => premium_content ) [exclude_comments] => stdClass Object ( [id] => 69 [name] => Exclude comments [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 11 [alias] => exclude_comments ) [open_link_in_new_window] => stdClass Object ( [id] => 70 [name] => Open link in new window [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 12 [alias] => open_link_in_new_window ) [horizontal_crop_of_the_main_photo] => stdClass Object ( [id] => 71 [name] => Horizontal crop of the main photo [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 13 [alias] => horizontal_crop_of_the_main_photo ) [no_index] => stdClass Object ( [id] => 73 [name] => No-index [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 15 [alias] => no_index ) [no_cache] => stdClass Object ( [id] => 74 [name] => No-cache [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 16 [alias] => no_cache ) [dont_show_on_the_front_page] => stdClass Object ( [id] => 77 [name] => Don't show on the front page [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 17 [alias] => dont_show_on_the_front_page ) [related_on_bottom] => stdClass Object ( [id] => 78 [name] => Related on bottom [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 18 [alias] => related_on_bottom ) [live_button] => stdClass Object ( [id] => 79 [name] => Live button [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 19 [alias] => live_button ) [instant_articles] => stdClass Object ( [id] => 87 [name] => Instant articles [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 28 [alias] => instant_articles ) [photo_gallery_item_black] => stdClass Object ( [id] => 89 [name] => Photo gallery item black [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 29 [alias] => photo_gallery_item_black ) [photo_gallery_item_white] => stdClass Object ( [id] => 90 [name] => Photo gallery item white [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 30 [alias] => photo_gallery_item_white ) [instant_articles_jl] => stdClass Object ( [id] => 91 [name] => Instant articles JL [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 31 [alias] => instant_articles_jl ) [required_views] => stdClass Object ( [id] => 95 [name] => Required views [value] => 0 [type] => textfield [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 32 [alias] => required_views ) [upscore_pr] => stdClass Object ( [id] => 96 [name] => Upscore PR [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 33 [alias] => upscore_pr ) [Native] => stdClass Object ( [id] => 97 [name] => Native [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 34 [alias] => Native ) [paid_article] => stdClass Object ( [id] => 99 [name] => Paid article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 36 [alias] => paid_article ) [gallery_type] => stdClass Object ( [id] => 101 [name] => Gallery as Article [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 38 [alias] => gallery_type ) [article_as_gallery] => stdClass Object ( [id] => 102 [name] => Article as Gallery [value] => OFF [type] => radio [group] => 9 [published] => 1 [ordering] => 39 [alias] => article_as_gallery ) ) [attachments] => Array ( ) [votingPercentage] => 0 [numOfvotes] => (0 votes) [cleanTitle] => Jak prawidłowo przeprowadzić desykację naci w ziemniakach [num_of_authors] => 0 [author] => Joomla\CMS\User\User Object ( [isRoot:protected] => [id] => 50035 [name] => WiOM [username] => warzywaiowoce.pl [email] => [email protected] [password] => $2y$10$.ZLmgWUM7eEZpfJmyLagXuHm4ns1fBRyVTPKRfs1T4SxNJFbNtcSW [password_clear] => [block] => 0 [sendEmail] => 0 [registerDate] => 0000-00-00 00:00:00 [lastvisitDate] => 0000-00-00 00:00:00 [activation] => [params] => {"admin_style":"","admin_language":"","language":"","editor":"","timezone":""} [groups] => Array ( [3] => 3 ) [guest] => 0 [lastResetTime] => 0000-00-00 00:00:00 [resetCount] => 0 [requireReset] => 0 [_params:protected] => Joomla\Registry\Registry Object ( [data:protected] => stdClass Object ( [admin_style] => [admin_language] => [language] => [editor] => [timezone] => ) [initialized:protected] => 1 [separator] => . ) [_authGroups:protected] => [_authLevels:protected] => [_authActions:protected] => [_errorMsg:protected] => [userHelper:protected] => Joomla\CMS\User\UserWrapper Object ( ) [_errors:protected] => Array ( ) [otpKey] => [otep] => [link] => /autor/wiom-50035 [profile] => stdClass Object ( [id] => 25648 [gender] => m [description] => [image] => [url] => [group] => 0 [plugins] => {"customparams_author_school":"","customparams_author_title":"","customparams_author_title_categoryid":"28","customparams_fb_link":"","customparams_tw_link":""} ) [avatar] => /components/com_ocm/images/placeholder/user.png ) [mainImage] => https://static.halowies.pl/images/2021/09/27/203107.webp [galleryCount] => 6 [hasImage] => 1 [mainImageAuthor] => [mainImageDesc] => [popup_gallery] => Array ( [0] => stdClass Object ( [src] => https://static.halowies.pl/images/2021/09/27/203107.webp [title] => ) [1] => stdClass Object ( [src] => https://static.halowies.pl/images/2021/09/27/203108.webp [title] => ) [2] => stdClass Object ( [src] => https://static.halowies.pl/images/2021/09/27/203109.webp [title] => ) [3] => stdClass Object ( [src] => https://static.halowies.pl/images/2021/09/27/203110.webp [title] => ) [4] => stdClass Object ( [src] => https://static.halowies.pl/images/2021/09/27/203111.webp [title] => ) [5] => stdClass Object ( [src] => https://static.halowies.pl/images/2021/09/27/203112.webp [title] => ) ) [bgPosition] => [text] => {OCMSplitter}

Co wpływa na skuteczność desykacji w ziemniakach?

O skuteczności desykacji decyduje szereg czynników, np. warunki pogodowe, w tym ilość opadów, faza rozwojowa ziemniaka, stan plantacji (rośliny muszą być w turgorze) oraz kierunek produkcji. Na plantacjach ziemniaka jadalnego i przeznaczonego do przetwórstwa – zabieg niszczenia naci powinien być przeprowadzony na 2–3 tygodnie przed planowanym terminem zbioru, co jest ściśle związane z długością okresu wegetacji uprawianych odmian. W praktyce desykację przeprowadza się w momencie początku fizjologicznego starzenia się roślin.

Na plantacjach nasiennych ziemniaków desykacja poprawia zdrowotność bulw

Głównym celem zabiegu desykacji jest podniesienie zdrowotności bulw potomnych (materiał sadzeniakowy), z tego względu przeprowadza się ją jeszcze w pełni wegetacji i dlatego zabieg ten nazywany jest tu wczesnym niszczeniem naci. Podstawowym celem wczesnego niszczenia naci w uprawach nasiennych jest uniemożliwienie transportu z sokiem roślinnym z naci do bulw infekcji chorobami wirusowymi. Zahamowanie wegetacji ma na celu także zwiększenie udziału w plonie frakcji sadzeniakowej. Istotne znaczenie w momencie wykonywania zabiegu ma dojrzałość skórki, która nie powinna się złuszczać podczas jej pocierania palcem, ma to decydujący wpływ na jakość przechowywanych sadzeniaków.

Termin przeprowadzenia tego zabiegu jest ściśle związany z tzw. szczytowym lotem mszyc, które są wektorami chorób wirusowych. Najczęściej – przypada on na 2. dekadę lipca. Optymalny termin wczesnego niszczenia naci na plantacjach nasiennych przypada na koniec lipca – początek sierpnia, czyli na 14–20 dni po szczytowym locie mszyc.

Kiedy wykonać desykację w ziemniakach?

Zabieg wczesnego niszczenia naci, w zależności od grupy wczesności odmian powinien być przeprowadzony:

w uprawie odmian wczesnych – od 3. dekady lipca do 1. dekady sierpnia (ok. 60 dni od pełni wschodów);
w uprawie odmian średnio wczesnych – od 1. do 2. dekady sierpnia (ok. 70 dni od pełni wschodów);
w uprawie odmian późnych – do końca sierpnia (ok. 80 dni od pełni wschodów).

Bardzo ważne jest, by nie dopuścić do odrastania naci, gdyż może to powodować wtórne infekcje wirusowe.

Metody desykacji 

Desykację można przeprowadzić za pomocą trzech metod, które różnią się techniką ich wykonania i tempem zasychania naci.

Metoda mechaniczna

Jest to najprostsza, najtańsza i jednocześnie najbardziej zawodna metoda. Stosowana jest najczęściej na małych areałach lub w przydomowych plantacjach oraz w uprawach ekologicznych. Polega ona na rozbiciu i rozdrobnieniu części nadziemnej roślin ziemniaka 2- lub 4-rzędowym rozbijaczem bijakowym, montowanym na ciągniku, przystosowanym do konkretnej rozstawy międzyrzędzi. O skuteczności tej metody decyduje prawidłowe wyprofilowanie redlin. Kolejną jej wadą jest niedokładne rozbicie łęcin, głównie tych wybujałych lub bardziej wyrośniętych. Dodatkowo nie zawsze zostają zniszczone chwasty i bardzo często po intensywnych opadach dochodzi do powstawania odrostów, co zwiększa prawdopodobieństwo infekcji wirusowych i grzybowych. Nie jest polecana do desykacji plantacji nasiennych ziemniaka.

Metoda chemiczna

Jest to najpowszechniej stosowana metoda, która polega na zastosowaniu środków ochrony roślin, nazywanych desykantami. Przed przystąpieniem do tego zabiegu należy pamiętać o przestrzeganiu kilku zasad. Podstawowe zalecenie mówi o tym, że desykanty należy stosować tylko na rośliny znajdujące się w turgorze, nigdy na zwiędłe i na mokre. Gleba nie powinna być spękana, a bulwy nie powinny znajdować się na jej powierzchni, gdyż na skutek kontaktu z desykantem może dojść do ich deformacji, a nawet wad miąższu, co stanowi przyczynę dyskwalifikacji surowca do przetwórstwa na frytki i chipsy. Po przeprowadzeniu desykacji – zbiór powinien odbyć się nie później niż po upływie trzech tygodni, by nie doszło do odrastania naci oraz porażenia bulw rizoktoniozą. W rejestrze środków ochrony roślin są (jeszcze) trzy substancje aktywne, zalecane do desykacji naci ziemniaczanej.

W przypadku bardzo silnego zachwaszczenia wtórnego należy zastosować wyższą z zalecanych dawek desykantów. Wieloletnie badania potwierdzają, że najbardziej uciążliwe gatunki chwastów (fiołek polny, gwiazdnica pospolita, komosa biała, maruna bezwonna, przetacznik perski, rdestówka powojowata) są skutecznie eliminowane poprzez zastosowanie desykantów. Wschody nowych chwastów obserwowano dopiero po upływie około 21 dni od aplikacji desykantów. Zawsze, podobnie jak w przypadku innych środków ochrony roślin, należy przestrzegać zaleceń zawartych w etykiecie-instrukcji ich stosowania. Na skuteczność działania ma wpływ podobnie jak i innych środków ochrony roślin – sprawność sprzętu, którym wykonuje się oprysk, a w szczególności pompy opryskiwacza i rozpylaczy. Wszystkie desykanty na plantacjach towarowych powinny być zastosowane najpóźniej na 14–21 dni przed planowanym zbiorem.

Desykacja na zarazę

Desykacja uznawana jest bardzo często za ostatni zabieg przeciwko zarazie ziemniaka (zaraza bulw). Porażone bulwy gniją w czasie przechowywania, a ponadto są wtórnie atakowane przez inne patogeny bakteryjne i grzybowe (najczęściej wywołujące mokrą zgniliznę lub tzw. zgnilizny mieszane), zwiększając straty. W celu zminimalizowania porażenia bulw zarodnikami pływkowymi Phytophthora infestans (sprawcy choroby), które spływają z wcześniej porażonych łodyg i liści – do zabiegu desykantem należy dodać fungicyd. Wykaz substancji aktywnych fungicydów rekomendowanych do ochrony bulw przed zarazą ziemniaka na bulwach można odnaleźć na stronie internetowej www.euroblight.net.

Zabiegi łącznego stosowania desykantu z fungicydem zaleca się wykonać zwłaszcza w latach o wysokiej presji infekcyjnej i na plantacjach, z których uzyskany plon przeznaczony jest do długotrwałego przechowywania.

Metoda mechaniczno-chemiczna

Jest to połączenie zabiegu mechanicznego z zastosowaniem desykantu. Jest to najmniej zawodny i najskuteczniejszy sposób ograniczania porażenia bulw wirusem PVY i liściozwoju. Jest szczególnie polecana na plantacjach nasiennych oraz na odmianach o bujnej naci i dużym zachwaszczeniu wtórnym, gdzie zapewnia najlepszą penetrację przez desykant. W pierwszej kolejności w sposób mechaniczny rozbija się nać (tak jak w metodzie mechanicznej), a następnie na pozostałe części łodyg aplikuje się desykant. Należy jednak pozostawić łodygi długości około 20 cm. Aplikacja desykantu powinna być przeprowadzona w ciągu 24 (maksymalnie 48) godzin po ścięciu naci, w dawce obniżonej o 50%. Mimo wielu zalet tej metody, niewątpliwą wadą mogą być koszty jej wykonania (liczba przejazdów ciągnika zwiększa koszty paliwa na rozbicie łęcin oraz ich oprysk) i cena desykantów. Należy również pamiętać, by nie popełnić następujących błędów:

zbyt nisko ustawione bijaki mogą uszkadzać wierzchnią warstwę gleby oraz bulwy,
zbyt niskie przycięcie naci – podwyższa, nawet 3-krotnie jej odrost.

W latach mokrych nie zaleca się rozbijania naci, gdyż istnieje ryzyko infekcji bulw sprawcą czarnej nóżki, która nie została wyeliminowana podczas selekcji negatywnej.

Glifosat

W dalszym ciągu można usłyszeć informacje o wykorzystywaniu do desykacji herbicydów zawierających glifosat (Roundup i in.), które są dużo tańsze od desykantów. Efekt ich stosowania najczęściej jest gorszy w porównaniu z desykantami, a dodatkowo obserwowano zmniejszenie plonowania, a sadzeniaki wytwarzały kiełki o nienaturalnym wzroście i rozwoju, na skutek czego wschody były niższe nawet o 30%, a w niektórych przypadkach notowano całkowite braki wschodów. Na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1313 z 1 sierpnia 2016 r., zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do warunków zatwierdzenia substancji czynnej glifosat, substancja aktywna – glifosat uzyskała pozwolenie wyłącznie na stosowanie w charakterze środka chwastobójczego. 

dr inż. Janusz Urbanowicz IHAR – PIB, oddział w Boninie

fot. Urbanowicz

[event] => stdClass Object ( [BeforeDisplay] => [AfterDisplay] => [AfterDisplayTitle] => [BeforeDisplayContent] => [AfterDisplayContent] => [OCMBeforeDisplay] => [OCMAfterDisplay] => [OCMAfterDisplayTitle] => [OCMBeforeDisplayContent] => [OCMAfterDisplayContent] =>






[OCMUserDisplay] => [OCMCommentsCounter] => [OCMCommentsBlock] => ) [jcfields] => Array ( ) [image] => [imageWidth] => 600 [comments] => Array ( ) [numOfComments] => 0 [nextLink] => /wiom/articles/ochrona-roslin/jakie-czynniki-mialy-najwiekszy-wplyw-i-co-sprawilo-najwiecej-problemow-producentom-warzyw-na-kujawach-2351108 [nextTitle] => Jakie czynniki miały największy wpływ i co sprawiło najwięcej problemów producentom warzyw na Kujawach? [previousLink] => /wiom/articles/ochrona-roslin/srodki-ochrony-roslin-stosowane-w-uprawie-cebuli-2350411 [previousTitle] => Środki ochrony roślin stosowane w uprawie cebuli [absoluteURL] => https://www.warzywaiowoce.pl/wiom/articles/ochrona-roslin/jak-prawidlowo-przeprowadzic-desykacje-naci-w-ziemniakach-2350412 [emailLink] => /component/mailto/?tmpl=component&template=site&link=0a46b2f7356918eb37771cb57c70fb8cca3918e6 [twitterURL] => http://twitter.com/intent/tweet?text=Jak+prawid%C5%82owo+przeprowadzi%C4%87+desykacj%C4%99+naci+w+ziemniakach&url=https%3A%2F%2Fwww.warzywaiowoce.pl%2Fwiom%2Farticles%2Fochrona-roslin%2Fjak-prawidlowo-przeprowadzic-desykacje-naci-w-ziemniakach-2350412 [socialLink] => https%3A%2F%2Fwww.warzywaiowoce.pl%2Fwiom%2Farticles%2Fochrona-roslin%2Fjak-prawidlowo-przeprowadzic-desykacje-naci-w-ziemniakach-2350412 )

Na plantacjach towarowych, gdzie prowadzi się intensywne nawożenie oraz deszczowanie, dochodzi do bujnego rozrostu naci, zwłaszcza w uprawie odmian o dłuższym okresie wegetacji (średnio późne i późne). Przy okazji zniszczeniu ulegają gatunki chwastów o silnie rozwiniętych, prawie zdrewniałych łodygach. Desykacja jest zatem zabiegiem, który przygotowuje plantację do zbioru, przyspiesza dojrzewanie bulw i ułatwia oddzielanie bulw od stolonów. Dodatkowo minimalizuje liczbę uszkodzeń mechanicznych bulw w czasie zbioru, a także zabezpiecza bulwy przed infekcjami zarazą ziemniaka.

Co wpływa na skuteczność desykacji w ziemniakach?

O skuteczności desykacji decyduje szereg czynników, np. warunki pogodowe, w tym ilość opadów, faza rozwojowa ziemniaka, stan plantacji (rośliny muszą być w turgorze) oraz kierunek produkcji. Na plantacjach ziemniaka jadalnego i przeznaczonego do przetwórstwa – zabieg niszczenia naci powinien być przeprowadzony na 2–3 tygodnie przed planowanym terminem zbioru, co jest ściśle związane z długością okresu wegetacji uprawianych odmian. W praktyce desykację przeprowadza się w momencie początku fizjologicznego starzenia się roślin.

Na plantacjach nasiennych ziemniaków desykacja poprawia zdrowotność bulw

Głównym celem zabiegu desykacji jest podniesienie zdrowotności bulw potomnych (materiał sadzeniakowy), z tego względu przeprowadza się ją jeszcze w pełni wegetacji i dlatego zabieg ten nazywany jest tu wczesnym niszczeniem naci. Podstawowym celem wczesnego niszczenia naci w uprawach nasiennych jest uniemożliwienie transportu z sokiem roślinnym z naci do bulw infekcji chorobami wirusowymi. Zahamowanie wegetacji ma na celu także zwiększenie udziału w plonie frakcji sadzeniakowej. Istotne znaczenie w momencie wykonywania zabiegu ma dojrzałość skórki, która nie powinna się złuszczać podczas jej pocierania palcem, ma to decydujący wpływ na jakość przechowywanych sadzeniaków.

Termin przeprowadzenia tego zabiegu jest ściśle związany z tzw. szczytowym lotem mszyc, które są wektorami chorób wirusowych. Najczęściej – przypada on na 2. dekadę lipca. Optymalny termin wczesnego niszczenia naci na plantacjach nasiennych przypada na koniec lipca – początek sierpnia, czyli na 14–20 dni po szczytowym locie mszyc.

Kiedy wykonać desykację w ziemniakach?

Zabieg wczesnego niszczenia naci, w zależności od grupy wczesności odmian powinien być przeprowadzony:

w uprawie odmian wczesnych – od 3. dekady lipca do 1. dekady sierpnia (ok. 60 dni od pełni wschodów);
w uprawie odmian średnio wczesnych – od 1. do 2. dekady sierpnia (ok. 70 dni od pełni wschodów);
w uprawie odmian późnych – do końca sierpnia (ok. 80 dni od pełni wschodów).

Bardzo ważne jest, by nie dopuścić do odrastania naci, gdyż może to powodować wtórne infekcje wirusowe.

Metody desykacji 

Desykację można przeprowadzić za pomocą trzech metod, które różnią się techniką ich wykonania i tempem zasychania naci.

Metoda mechaniczna

Jest to najprostsza, najtańsza i jednocześnie najbardziej zawodna metoda. Stosowana jest najczęściej na małych areałach lub w przydomowych plantacjach oraz w uprawach ekologicznych. Polega ona na rozbiciu i rozdrobnieniu części nadziemnej roślin ziemniaka 2- lub 4-rzędowym rozbijaczem bijakowym, montowanym na ciągniku, przystosowanym do konkretnej rozstawy międzyrzędzi. O skuteczności tej metody decyduje prawidłowe wyprofilowanie redlin. Kolejną jej wadą jest niedokładne rozbicie łęcin, głównie tych wybujałych lub bardziej wyrośniętych. Dodatkowo nie zawsze zostają zniszczone chwasty i bardzo często po intensywnych opadach dochodzi do powstawania odrostów, co zwiększa prawdopodobieństwo infekcji wirusowych i grzybowych. Nie jest polecana do desykacji plantacji nasiennych ziemniaka.

Metoda chemiczna

Jest to najpowszechniej stosowana metoda, która polega na zastosowaniu środków ochrony roślin, nazywanych desykantami. Przed przystąpieniem do tego zabiegu należy pamiętać o przestrzeganiu kilku zasad. Podstawowe zalecenie mówi o tym, że desykanty należy stosować tylko na rośliny znajdujące się w turgorze, nigdy na zwiędłe i na mokre. Gleba nie powinna być spękana, a bulwy nie powinny znajdować się na jej powierzchni, gdyż na skutek kontaktu z desykantem może dojść do ich deformacji, a nawet wad miąższu, co stanowi przyczynę dyskwalifikacji surowca do przetwórstwa na frytki i chipsy. Po przeprowadzeniu desykacji – zbiór powinien odbyć się nie później niż po upływie trzech tygodni, by nie doszło do odrastania naci oraz porażenia bulw rizoktoniozą. W rejestrze środków ochrony roślin są (jeszcze) trzy substancje aktywne, zalecane do desykacji naci ziemniaczanej.

W przypadku bardzo silnego zachwaszczenia wtórnego należy zastosować wyższą z zalecanych dawek desykantów. Wieloletnie badania potwierdzają, że najbardziej uciążliwe gatunki chwastów (fiołek polny, gwiazdnica pospolita, komosa biała, maruna bezwonna, przetacznik perski, rdestówka powojowata) są skutecznie eliminowane poprzez zastosowanie desykantów. Wschody nowych chwastów obserwowano dopiero po upływie około 21 dni od aplikacji desykantów. Zawsze, podobnie jak w przypadku innych środków ochrony roślin, należy przestrzegać zaleceń zawartych w etykiecie-instrukcji ich stosowania. Na skuteczność działania ma wpływ podobnie jak i innych środków ochrony roślin – sprawność sprzętu, którym wykonuje się oprysk, a w szczególności pompy opryskiwacza i rozpylaczy. Wszystkie desykanty na plantacjach towarowych powinny być zastosowane najpóźniej na 14–21 dni przed planowanym zbiorem.

Desykacja na zarazę

Desykacja uznawana jest bardzo często za ostatni zabieg przeciwko zarazie ziemniaka (zaraza bulw). Porażone bulwy gniją w czasie przechowywania, a ponadto są wtórnie atakowane przez inne patogeny bakteryjne i grzybowe (najczęściej wywołujące mokrą zgniliznę lub tzw. zgnilizny mieszane), zwiększając straty. W celu zminimalizowania porażenia bulw zarodnikami pływkowymi Phytophthora infestans (sprawcy choroby), które spływają z wcześniej porażonych łodyg i liści – do zabiegu desykantem należy dodać fungicyd. Wykaz substancji aktywnych fungicydów rekomendowanych do ochrony bulw przed zarazą ziemniaka na bulwach można odnaleźć na stronie internetowej www.euroblight.net.

Zabiegi łącznego stosowania desykantu z fungicydem zaleca się wykonać zwłaszcza w latach o wysokiej presji infekcyjnej i na plantacjach, z których uzyskany plon przeznaczony jest do długotrwałego przechowywania.

Metoda mechaniczno-chemiczna

Jest to połączenie zabiegu mechanicznego z zastosowaniem desykantu. Jest to najmniej zawodny i najskuteczniejszy sposób ograniczania porażenia bulw wirusem PVY i liściozwoju. Jest szczególnie polecana na plantacjach nasiennych oraz na odmianach o bujnej naci i dużym zachwaszczeniu wtórnym, gdzie zapewnia najlepszą penetrację przez desykant. W pierwszej kolejności w sposób mechaniczny rozbija się nać (tak jak w metodzie mechanicznej), a następnie na pozostałe części łodyg aplikuje się desykant. Należy jednak pozostawić łodygi długości około 20 cm. Aplikacja desykantu powinna być przeprowadzona w ciągu 24 (maksymalnie 48) godzin po ścięciu naci, w dawce obniżonej o 50%. Mimo wielu zalet tej metody, niewątpliwą wadą mogą być koszty jej wykonania (liczba przejazdów ciągnika zwiększa koszty paliwa na rozbicie łęcin oraz ich oprysk) i cena desykantów. Należy również pamiętać, by nie popełnić następujących błędów:

zbyt nisko ustawione bijaki mogą uszkadzać wierzchnią warstwę gleby oraz bulwy,
zbyt niskie przycięcie naci – podwyższa, nawet 3-krotnie jej odrost.

W latach mokrych nie zaleca się rozbijania naci, gdyż istnieje ryzyko infekcji bulw sprawcą czarnej nóżki, która nie została wyeliminowana podczas selekcji negatywnej.

Glifosat

W dalszym ciągu można usłyszeć informacje o wykorzystywaniu do desykacji herbicydów zawierających glifosat (Roundup i in.), które są dużo tańsze od desykantów. Efekt ich stosowania najczęściej jest gorszy w porównaniu z desykantami, a dodatkowo obserwowano zmniejszenie plonowania, a sadzeniaki wytwarzały kiełki o nienaturalnym wzroście i rozwoju, na skutek czego wschody były niższe nawet o 30%, a w niektórych przypadkach notowano całkowite braki wschodów. Na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1313 z 1 sierpnia 2016 r., zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do warunków zatwierdzenia substancji czynnej glifosat, substancja aktywna – glifosat uzyskała pozwolenie wyłącznie na stosowanie w charakterze środka chwastobójczego. 

dr inż. Janusz Urbanowicz IHAR – PIB, oddział w Boninie

fot. Urbanowicz

01. luty 2023 12:47